Henryk
Leliwa-Roycewicz
(1898 - 1990)

​Sprawa stała się szczególnie aktualna w 1933 roku, kiedy do władzy doszedł Adolf Hitler. Jedną z pierwszych inicjatyw jego rządu była próba odzyskania przez Niemcy pełnego członkostwa w Międzynarodowym Komitecie Olimpijskim. Podczas sesji MKOl w Wiedniu w 1933 roku przewodniczący Komitetu hrabia Henri de Baillet-Latour nie zawahał się zażądać od władz niemieckich absolutnego przestrzegania wszystkich podstawowych zasad Karty Olimpijskiej. Jeśli jakikolwiek przepis zostałby złamany, Niemcom groziło usunięcie z MKOl i wykluczenie z igrzysk. 

XI Olimpiada, której towarzyszyło tyle perypetii, została rozegrana w Berlinie w dniach  1-16 sierpnia 1936 roku. Startowało w niej 4066 zawodników z 49 państw. Najwięcej medali – 89 – zdobyli oczywiście Niemcy: 33 złote, 26 srebrnych i 30 brązowych. Polska ekipa liczyła 125 osób; zdobyliśmy 6 medali: 3 srebrne i 3 brązowe.  O ile pod względem organizacyjnym igrzyska wypadły znakomicie – miasto zaprezentowało dziesiątki nowoczesnych obiektów sportowych zgodnych z regułami faszystowskiej architektury, w tym stadion główny na 110 tysięcy widzów. Po raz pierwszy w historii podczas igrzysk pojawiły się olbrzymie telebimy i zastosowane zostały nowoczesne techniki. Natomiast atmosfera igrzysk, wszechobecność armii i służb bezpieczeństwa były porażające. Wysłanniczka polskiej prasy Kazimiera Muszałówna pisała: „Berlin w tych dniach przypomina wielkie koszary. Zewsząd słychać melodie starych pruskich marszów, na  każdym kroku mundury Wehrmachtu, SA i Hitlerjugend.

Również pod względem sportowym działania organizatorów pozostawiały wiele do życzenia. W wielu wypadkach niemieccy sędziowie dopuszczali się łamania przepisów, wykazując niezwykłą tolerancję wobec swoich zawodników. Organizatorzy szczególną wagę przywiązywali do konkurencji wojskowych, ponieważ igrzyska miały przede wszystkim wykazać przewagę armii niemieckiej nad resztą świata.

Jeden z bohaterów olimpiady, rotmistrz Leliwa-Roycewicz, który – startując w najważniejszej konkurencji jeździeckiej igrzysk WKKW (Wszechstronnym Konkursie Konia Wierzchowego) - nieoczekiwanie stał się  centralną postacią. Jego wspomnienia obnażają oszustwa, jakich dopuszczali się niemieccy sędziowie, i rozliczne pułapki zastawiane na zagranicznych zawodników. Przypomnijmy co mówił na temat olimpiady – całą jego wypowiedź można przeczytać tutaj.

Zawody jeździeckie w Berlinie kończyły się konkursem hippicznym na głównym stadionie olimpijskim, na którym mimo nienajlepszej pogody zebrało się ponad 100 tysięcy widzów. Bohaterem dnia był niemiecki kawalerzysta hrabia von Wangenheim. Kiedy tylko pojawił się w bramie stadionu, natychmiast rozległy się oklaski. Niestety przed jedną z pierwszych przeszkód jego koń nagle stanął dęba, a następnie przewrócił się, przygniatając jeźdźca. Po dłuższej chwili obaj podnieśli się, kawalerzysta ze złamaną jedną ręką ponownie dosiadł konia i wśród huraganowych oklasków ukończył parcours.

 

Bilans zawodów hippicznych był tragiczny. Publiczność oglądała widowisko, które nie miało nic wspólnego z charakterem współczesnych sportów. Prawie 50% zawodników zostało wyeliminowanych z walki. Na trasę co chwilę wyjeżdżały karetki pogotowia, wywożąc zarówno zawodników, jak i konie, kilkunastu sportowców miało połamane kończyny, dwa wierzchowce trzeba było dobić na miejscu. Znany angielski dziennikarz John Rodda nazwał to „krwawą jatką berlińską”.

Wracając jeszcze do wspomnień Henryka Roycewicza, należy zwrócić uwagę na fakt, iż wszystkie jego opinie mają charakter bardzo umiarkowany. Uważał, że igrzyska olimpijskie są najwyższą próbą dla każdego sportowca i wymagania stawiane przed olimpijczykami powinny być wyższe niż przed innymi zawodnikami. Nawet w stosunku do sędziów jest w swych ocenach łagodny. Dopiero w latach 60-tych jego opinie stały się bardziej radykalne.

Po zakończeniu Igrzysk w Berlinie nasi reprezentanci zostali przyjęci przez wysokie władze państwowe. Rotmistrz Roycewicz otrzymał srebrny Krzyż Zasługi.

                                                                                                                                                                                        Zbigniew Chmielewski